Ομιλία Γενοκτονίας 2019
100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ
Ο χρόνος, καθώς λένε, γιατρεύει τις πληγές και η λησμονιά, βάλσαμο που καταπραΰνει τα τραυματικά βιώματα. Πώς όμως γίνεται να μην ισχύει το παραπάνω, παρότι πέρασαν εκατό ολόκληρα χρόνια -ένας αιώνας – και ωστόσο να θρηνούμε την ημέρα ετούτη;
Τί είναι εκείνο που ριζώθηκε τόσο βαθιά στις καρδιές των απογόνων της ξεριζωμένης γενιάς των Ελλήνων του Πόντου;
Είναι οι αφηγήσεις των παππούδων μας, είναι το κλάμα για τις αγαπημένες αλησμόνητες πατρίδες –τις οποίες άφησαν πίσω-, είναι οι άταφοι σφαγιασμένοι συγγενείς, τα κόκκαλα των προγόνων, τα κατεστραμμένα σχολεία, οι πυρπολημένες εκκλησιές, … ο δεσμός με την πατρίδα, με τον τόπο που γέννησε την γενιά της προσφυγιάς. Με αυτόν τον καημό έφυγαν, με τις μνήμες της συμφοράς να τους στοιχειώνουν, μέχρι να έρθει η στιγμή να αναπαυθούν για πάντα στα χώματα της μητέρας πατρίδας.
Και, τα πέρασαν όλα στων παιδιών τους τα κύτταρα· των ξυπόλητων παιδιών που λιμοκτονούσαν· των παιδιών της προσφυγιάς.
Κι εκείνα, με την σειρά τους, στις επόμενες γενιές τα μεταλαμπάδευσαν. Διότι λαός χωρίς ιστορικές μνήμες, χάνεται στο πέρασμα του χρόνου. 1914 – 1923: Με ένα σχέδιο έσβησαν τρεις εθνότητες από τον χάρτη: 1.500.000 Αρμένιοι. 353.000 Πόντιοι και Ασσύριοι. Συνολικά πάνω από 2.000.000 έχασαν την ζωή τους. Και πίσω από τα άψυχα αυτά νούμερα ………κρύβονται ανθρώπινες ψυχές! Η μεγαλύτερη γενοκτονία, η οποία συντελέστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα.
Συγνώμη η Άγκυρα δεν έχει ζητήσει ακόμη…αφού με το παρελθόν της δεν προτίθεται να συμφιλιωθεί. 1908: Συστήνεται το κίνημα των Νεότουρκων· ηγέτες του, οι Ενβέρ, Ταλαάτ και Τζεμάλ που υιοθετούν ακραίες εθνικιστικές πρακτικές με στόχο να αφανίσουν κάθε χριστιανικό πληθυσμό, ή να τον εξισλαμίσουν δια της βίας, ώστε να επιτύχουν ομοιογενή συνοχή και υπόσταση του οθωμανικού κράτους. Ο υπεύθυνος προπαγάνδας, Ναζίμ μπέης, δήλωνε με στόμφο: «Εκτός των Τούρκων, όλα τα άλλα στοιχεία να εξοντωθούν, ασχέτως θρησκείας ή πίστης όπου ανήκουν. Αυτή η χώρα πρέπει να καθαρίσει από τα ξένα στοιχεία.
Οι Τούρκοι πρέπει να κάνουν την εκκαθάριση.» Στην ίδια κατεύθυνση, ο Σακίρ Μπαχαντίν, στέλεχος της τρομοκρατικής οργάνωσης Teskit – I Mahsusa, διατεινόταν: «Τα έθνη που απέμειναν από παλιά στην αυτοκρατορία μας, μοιάζουν με ξένα και βλαβερά χόρτα που πρέπει να ξεριζωθούν. Να ξεκαθαρίσουμε την γη μας. Αυτός, άλλωστε, είναι ο σκοπός της επανάστασής μας.»
Με σημαία την ιδεολογία αυτήν, οι Νεότουρκοι υλοποιούν γενοκτονία υπό την καθοδήγηση Γερμανών αξιωματούχων, όπως του περιβόητου αρχιστράτηγου Liman von Sanders, σύμβουλου της Υψηλής Πύλης.
Κατά πως φαίνεται, η ιδεολογία του ναζισμού έπρεπε να δοκιμαστεί πρώτα αλλού, ώστε τα αποτελέσματά της να σταθούν μια πρώτη ιδέα για τα ολοκαυτώματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα αρρωστημένα μυαλά επέδειξαν τους τρόπους επιβολής του σχεδίου εξολόθρευσης με τα τάγματα εργασίας, τις πορείες θανάτου, τις συνοπτικές δίκες, τις πυρπολήσεις, τις εκτοπίσεις και εκτελέσεις ατόμων. Ο Γάλλος αντιπλοίαρχος Πολέν, σε έκθεσή του, στο γαλλικό ΓΕΝ αναφέρει: «Οι Νεότουρκοι σε συνεργασία με τους Γερμανούς απέβαλαν την μάσκα… Μεθοδική επιχείρηση εξαφάνισης του ελληνικού στοιχείου. Οι διωγμοί μεταβλήθηκαν σε εκατόμβες.
Χιλιάδες εξοντώθηκαν στα αμελέ ταμπουρού…» Η κορύφωση των τραγικών γεγονότων γίνεται με την ανάληψη της εξουσίας από τον Κεμάλ Μουσταφά. Μέσα στην τραγωδία τους, οι Έλληνες του Πόντου, ζητούν βοήθεια από τον Βενιζέλο, όμως εκείνος δεν ανταποκρίνεται, κρίνοντας πως οι διαπραγματευτικές κινήσεις του σε άλλα σημεία ήταν ζωτικότερες για τα συμφέροντα της Ελλάδος. Έτσι, αφέθηκαν στην τύχη τους. Δεν έμειναν, όμως, με σταυρωμένα χέρια. Αντιστάθηκαν με αντάρτικο, με το οποίο έμελλε να γράψουν λαμπρή ιστορία. Την περίοδο αυτή, ο μητροπολίτης Τραπεζούντος, Χρύσανθος, προσπαθεί να έρθει σε συνεννόηση με τους Αρμένιους ώστε να δημιουργήσει ανεξάρτητο Ποντοαρμενικό κράτος, ωστόσο ούτε κι αυτή η προσπάθεια θα ευοδωθεί.
Το τελικό χτύπημα έρχεται με το σύμφωνο φιλίας Ρωσίας – Τουρκίας του 1921, όπου η Τουρκία εξοπλίζεται με βαρύ ρωσικό οπλισμό. Ο Πόντος καίγεται απ’ άκρη σε άκρη. Τα δικαστήρια της Αμάσειας, με συνοπτικές διαδικασίες, στέλνουν στην αγχόνη όλους όσους δικάζουν. Στην εν λόγω περιοχή, μέσα σε ένα δίμηνο, ο πληθυσμός αφανίζεται, ενώ τριακόσια ενενήντα τέσσερα ελληνικά χωριά σβήνουν οριστικά από τον χάρτη. Τα ίδια συμβαίνουν και όπου αλλού υπάρχει ελληνικό στοιχείο.
Η ιδεολογία του θανάτου θερίζει, βιάζει, εκτελεί, εκτοπίζει, πυρπολεί. Σύμφωνα με την σύμβαση της 9ης Δεκεμβρίου του 1948 του ΟΗΕ –που έχει ισχύ από το 1951- προβλέπονται τα εξής: «Έγκλημα γενοκτονίας συνιστούν οι πράξεις που σκοπό έχουν να εξαφανίσουν, μερικώς ή ολικώς, μια εθνική, φυλετική, ή θρησκευτική ομάδα.» Κάπως έτσι, ο λαβωμένος Πόντος μετατρέπεται σε εθνική πληγή και, κοντά σε αυτόν, αιμορραγεί κι η Μικρά Ασία, η Θράκη και κάθε χώμα όπου πατούν Έλληνες.
Έτσι η Ελλάδα της Ιωνίας, της Θράκης και του Πόντου σβήνει για πάντα και συντελείται ολοκληρωτική καταστροφή. Κι αν η πτώση της Κωνσταντινουπόλεως το 1453 δεν επέφερε την εκρίζωση, η εθνική συμφορά θα κλείσει με την προσφυγιά των 1922 – 1923. Τα καραβάνια των προσφύγων αφήνουν πίσω τους ένα απέραντο νεκροταφείο άταφων συγγενών καθώς η μεγάλη πορεία ξεκινά για την Ελλάδα. Δέκα και πλέον αιώνες πίσω, οι πρόγονοί τους ήταν εκείνοι που μετονόμασαν τον Άξενο σε Εύξεινο Πόντο.
Τώρα, οι τελευταίοι επιζήσαντες απόγονοι, ρακένδυτοι, παλιννοστούν στην μητέρα πατρίδα· σε μια μάνα πληγωμένη, κι ίδια, από τα δικά της δεινά που την μαστίζουν·…. σε μια μάνα, η οποία αδυνατεί να προσφέρει στα πρώην ξενιτεμένα της παιδιά όσα θα έπρεπε· λίγη άγονη γη έχει μόνον να παραχωρήσει, τα γκρεμισμένα όνειρά τους να στήσουν από την αρχή. Εκείνα, με τον κάματό τους θα την έκαναν γόνιμη· με τα δάκρυά τους θα την πότιζαν να βλαστήσει· την νέα γενιά. Νέα δοκιμασία τους: Ο Γολγοθάς της επιβίωσης. Πρέπει να βγουν νικητές. Και θα τα κατάφερναν. Με μόχθο θα μόρφωναν τα παιδιά τους. Σε πείσμα της μοίρας, θα κατόρθωναν να ορθοποδήσουν ξανά· να αλλάξουν το πρόσωπο της τότε Ελλάδας.
Δεν ξέχασαν, ωστόσο· δεν μπόρεσαν να λησμονήσουν: Έχουν χρέος απέναντι στην γενοκτονημένη γενιά, στους ανθρώπους, οι οποίοι ποτέ δεν θα υπάρξουν. Και, σήμερα, όπως κάθε φορά, μνημονεύουν όλους όσοι άδικα χάθηκαν, ώστε να βρουν ανάπαυση οι ψυχές τους. Εμείς κάνουμε την υπέρβαση να συγχωρήσουμε τους σφαγείς μας. Εκείνοι έχουν το σθένος να προφέρουν την λέξη «συγγνώμη»;
ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥΣ Η ΜΝΗΜΗ
Κείμενο:Ιωάννης Βαμβακίδης
ΙΔΡΥΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ ΚΩ «Ο ΞΕΝΙΤΕΑΣ»
Εκφώνηση:Ναβροζίδης Χαράλαμπος
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ ΚΩ «Ο ΞΕΝΙΤΕΑΣ