Ομιλία Γενοκτονίας 2024

19 η ΜΑΙΟΥ 2024
Ο Σύλλογος Ποντίων Κω ο ΞΕΝΙΤΕΑΣ, συμπληρώνει φέτος 34 χρόνια από
ιδρύσεώς του. Στην διάρκεια αυτής της πορείας του, έχουν γίνει
αντίστοιχες ομιλίες, οι οποίες ανέλυαν διεξοδικά όλα τα ιστορικά
γεγονότα.
Το χρέος απέναντι στην ξεριζωμένη γενιά των γονιών και παππούδων
μας, της διατήρησης της μνήμης στους απογόνους, της γνώσης των
τραγικών χρόνων που αφάνισαν 353.000 αδικοχαμένες ψυχές, θα
συνεχίζεται μέχρις ότου η αυτονόητη δικαίωση γίνει πραγματικότητα.
Ήδη πέρασαν πάνω από 100 χρόνια, του εκπατρισμού από την γενέθλια
γη κι ακόμη η νέα γενιά μιλά για την αλησμόνητη πατρίδα !
Μιλήσαμε για τα «αμελέ ταμπουρού» – τάγματα εργασίας, για τις
πορείες θανάτου, τους βιασμούς, τις εξορίες, τις λεηλασίες, τις
εκτελέσεις, την αντίσταση με το αντάρτικο των μαχητών του Πόντου και
πολλά άλλα για τον πολύπαθο Ποντιακό Ελληνισμό. Υπάρχουν τόσα
θέματα ακόμη που περιμένουν υπομονετικά να αναδειχθούν, όπως
είναι για παράδειγμα, εκείνο των χιλιάδων ορφανών παιδιών που
δημιούργησε η Γενοκτονία των Κεμαλικών. Η λέξη ΠΟΝΤΟΣ, ήταν και
είναι πλέον συνώνυμη με την λέξη «ΠΟΝΟΣ».
Η εξόντωση του Ποντιακού Ελληνισμού, αναπόφευκτα διόγκωσε και τον
αριθμό των ορφανών παιδιών. Η ανάγκη περίθαλψης χιλιάδων
ορφανών, ώθησε το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, να
δημιουργήσει στη νήσο Πρίγκηπο, Ελληνοορθόδοξο Ορφανοτροφείο,
στην θάλασσα του Μαρμαρά. Το ξύλινο πενταόροφο κτίριο 20.000
τετραγωνικών μέτρων, θεωρείται το δεύτερο σε μέγεθος παγκοσμίως,
και το πρώτο στην Ευρώπη. Λειτούργησε από το 1903 έως το 1964.
Σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε το 1898 από τον Γάλλο Αλεξάντερ
Βαλόρι, για πολυτελές ξενοδοχείο και καζίνο, από την γνωστή εταιρεία
τραίνων που διαχειριζόταν το Οριάν Εξπρές. Το κτίριο αγοράστηκε το
1903 από την Ελένη Ζαρίφη, σύζυγο Έλληνα τραπεζίτη που με την σειρά
της το δώρισε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Είχε 208 δωμάτια,
βιβλιοθήκη, κουζίνα, δημοτικό σχολείο, και εργαστήρια επαγγελματικής
κατάρτισης. Λέγεται ότι κάλυψε στα χρόνια λειτουργίας του, τις
ανάγκες περίθαλψης 5800 ορφανών (κατ΄ άλλους 17.000 αυξημένο στα
χρόνια της γενοκτονίας). Εκτός από τα μαθήματα Δημοτικού τα οποία
γίνονταν στα Ελληνικά και Τουρκικά (στην αραβική γραφή), το

ορφανοτροφείο παρείχε ένδυση και σίτιση. Το σύνολο σχεδόν των
ορφανών ήταν ποντιακής καταγωγής, ως επίσης και αρμενόπουλα, που
είχαν χάσει και τους δυο γονείς. Αυτά τα ορφανά, θεωρούσαν
«τυχερά» εκείνα που είχαν την μητέρα τους ζωντανή. Την περίοδο αυτή
δραστηριοποιήθηκε μια Αμερικάνικη φιλανθρωπική οργάνωση η NEAR
EAST RELIEF (1922=1930), που έκανε σημαντικό έργο υπέρ των
προσφύγων και ειδικά των ορφανών παιδιών Αρμενίων και Ποντίων.
Εκτός των άλλων, δημιούργησε στη Σύρο ορφανοτροφείο πρώτης
υποδοχής που στέγαζε 3.500 παιδιά, με τμήματα επαγγελματικής
κατάρτισης, πχ μαραγκών. Υπήρχαν πάνω από 1000 εθελοντές
Αμερικανοί στην οργάνωση. Κάποιοι από αυτούς ξεχώριζαν τα ορφανά
σε δυο κατηγορίες. Τα περισσότερα τα έστελναν για υιοθεσία στην
Αμερική, ενώ άλλα, αναλόγως κάποιων στάνταρ ειδικών
χαρακτηριστικών, τα πήγαιναν σε στρατιωτικές σχολές των ΗΠΑ. Έτσι
πολλά, αμερικανοποιήθηκαν από την παιδική τους ηλικία και χάθηκαν
για την Ελλάδα. Αλλά και μετά την καταστροφή της Σμύρνης, η Near est
Relief περιέθαλψε 15.000 Πόντιους πρόσφυγες που συγκεντρώθηκαν
στον Άγιο Στέφανο της Κωνσταντινούπολης περιμένοντας την
μεταφορά τους στην Ελλάδα. Οι συγκεντρωμένοι λόγω των κακουχιών
που πέρασαν κατά την Γενοκτονία, των ασθενειών, της πείνας, είχαν
θνησιμότητα σε πολύ μεγάλο βαθμό. Επιπλέον η απόφαση του
στρατηγού Πάγκαλου, ως Προέδρου Ανακριτικής Επιτροπής, για τους
υπεύθυνους της Μικρασιατικής Καταστροφής, τα ορφανά της
Πριγκήπου να μην στέλνονται πλέον στην Αμερική, αλλά μετά την Σύρο
να αφήνονται στον Πειραιά και όσα επιβιώσουν, επέτεινε τον θάνατο
μεγαλύτερου αριθμού παιδιών! Η πλειοψηφία των ορφανών
αποδεκατίστηκε λόγω ασιτίας, ασθενειών και επιβίωσης, στους
δρόμους και σε χαλάσματα που είχαν για κατάλυμα. Κουρελιασμένα,
ισχνά, ξυπόλητα, περιφέρονταν στους δρόμους, σε αλάνες και αλλού
προς αναζήτηση τροφής, από αποφάγια και σκουπίδια. Συχνά πίσω από
γωνιές κούρνιαζαν κλαίγοντας, γιατί αυτά δεν τα φώναζε καμία γυναίκα
να τα αγκαλιάσει σαν ….Μάννα ! Οι μαρτυρίες για τα ορφανά παιδιά,
είναι από πολλές πηγές τεκμηριωμένες. Μέλος του ΞΕΝΙΤΕΑ, κρατά από
πρώτο χέρι, ζωντανή την ιστορία που έζησε ο πατέρας του, έξη χρόνια
στο Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου και ανδρώθηκε στους δρόμους του
Πειραιά. Αυτή είναι μια σύντομη αναφορά στον άγνωστο Γολγοθά των
ορφανών του Πόντου !

Στην Μνήμη των γενοκτονημένων Ποντίων, αλλά και στα ορφανά
παιδιά που έσβησαν και όσα επέζησαν…… ας ανάψουμε ένα κερί στο
Μνημείο της πόλης μας, όπου η Πόντια μάνα κρατά στα χέρια της τα
έντρομα ορφανά της. Αυτές οι αθώες τραυματισμένες ψυχές, που
στερήθηκαν πρόωρα γονείς και αγαπητά τους πρόσωπα, βίωσαν
ταυτόχρονα βιολογική και ψυχολογική ορφάνια. Η θλίψη και το πένθος
αποτυπώνεται στα μάτια, στις σκέψεις και στο πρόσωπο, τόσο έντονα
που γίνεται χαρακτηριστικό τους γνώρισμα σαν στιγματισμένα μέχρι να
τα λυτρώσει ο θάνατος. Σε αυτά τα αγέλαστα παιδιά, είναι αφιερωμένη
η σημερινή ομιλία.
ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥΣ Η ΜΝΗΜΗ.

Κείμενο:Ιωάννης Βαμβακίδης
ΙΔΡΥΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ ΚΩ «Ο ΞΕΝΙΤΕΑΣ»

Εκφώνηση:Ναβροζίδης Χαράλαμπος

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ ΚΩ «Ο ΞΕΝΙΤΕΑΣ